Bart, misschien toch eens naar de haven bellen
Premier Bart De Wever had deze week weinig geduld met politici die volgens hem onvoldoende kennis hebben van de drugsproblematiek. Toen PS-Kamerlid Ridouane Chahid het Antwerpse drugsbeleid aanviel, sprak De Wever over een “laag-bij-de-gronds politiek spel” en een “totaal gebrek aan kennis van de problematiek”.
Stevige woorden.
Even later legde de premier zelf uit hoe die drugscriminaliteit tegenwoordig werkt. Cocaïne is volgens hem maar een klein deel van het verdienmodel van de georganiseerde misdaad.
Die cannabis wordt dus gewoon hier geproduceerd.
Iemand moet dringend de douane verwittigen.
Want die blijft om een of andere mysterieuze reden tonnen cannabis onderscheppen die vanuit het buitenland naar België worden gesmokkeld.
In 2025 ging het om 7.835,8 kilogram. Meer dan 5,6 ton daarvan arriveerde via vrachtvliegtuigen. Nog eens ruim 1,7 ton zat in de bagage van vliegtuigpassagiers.
En het wordt interessanter.
In de eerste helft van 2026 onderschepte de douane 2,3 ton marihuana en 8,5 ton hasjiesj. De marihuana kwam voornamelijk uit Canada en Thailand. De hasjiesj vooral uit Marokko. De douane waarschuwt bovendien voor een stijgende toevoer vanuit Marokko.
Voor cannabis die “gewoon hier wordt geproduceerd” maakt dat spul tegenwoordig behoorlijk wat kilometers.
Misschien heeft De Wever gewoon een paar jaar gemist.
Dat zou kunnen. Hij heeft het tegenwoordig druk in Brussel. Sinds februari 2025 is hij als burgemeester van Antwerpen verhinderd. Misschien geraakt het nieuws uit de haven daardoor wat moeilijker tot in de Wetstraat.
Want terwijl de voormalige Antwerpse burgemeester ons nog het beeld voorschotelt van cannabis die hier lokaal wordt gekweekt, is de werkelijkheid intussen stevig veranderd.
In 2017 werden in België nog 1.095 cannabisplantages ontdekt. In 2019 waren het er meer dan 500. In 2023 nog 280. Tegelijk zien politie en douane cannabis vanuit het buitenland binnenstromen.
Criminologe en interfederaal drugscoördinator Charlotte Colman zegt het voorzichtig: sinds de import uit landen zoals Canada wordt vastgesteld, is het aantal ontdekte cannabisplantages in België en Nederland sterk gedaald. Of er een rechtstreeks oorzakelijk verband bestaat, kan voorlopig niet worden bewezen.
Maar de trend zelf is moeilijk te missen.
Eigen Kweek wordt stilaan Eigen Import.
En dat is niet zomaar een grappig detail in een uitspraak van de premier. Het zegt iets fundamenteels over de markt die we proberen te bestrijden.
Criminele organisaties zijn ondernemers. Illegale ondernemers, uiteraard, maar daarom niet minder gevoelig voor kosten, risico’s en winst. Als een plantage opzetten duur en riskant wordt en kwalitatieve cannabis elders beschikbaar is, dan importeren ze die gewoon.
Colman beschrijft precies die economische logica. Wie importeert, hoeft geen locatie voor een plantage te zoeken, geen productiekosten te dragen, geen teelt te onderhouden en loopt niet het risico dat de politie de kwekerij ontdekt.
De markt past zich aan de repressie aan.
Eigenlijk zegt De Wever dat zelf over cocaïne. Minder inbeslagnames in Antwerpen betekenen volgens hem niet noodzakelijk minder smokkel. Criminelen kunnen andere toegangspoorten of gesofisticeerdere methodes gebruiken.
Juist.
Maar blijkbaar houdt die economische flexibiliteit op zodra de drug cannabis heet.
Dan staan de plantjes volgens de premier nog gewoon gezellig ergens in een Belgische loods.
Ondertussen komen de paletten uit Canada.
En precies daarom is zijn verspreking zo veelzeggend. De Wever heeft namelijk gelijk over één belangrijk punt: de georganiseerde misdaad verdient grof geld met cannabis.
Dat is geen argument om cannabis als voetnoot in het drugsdebat te behandelen. Het is een reden om eindelijk ernstig te praten over wie die markt controleert.
Vandaag is het antwoord eenvoudig: criminelen.
Zij bepalen waar cannabis wordt geproduceerd, hoe ze wordt ingevoerd, welke sterkte ze heeft, aan wie ze wordt verkocht en waar de opbrengsten terechtkomen.
Wij hebben ook een rol.
Wij sturen de douane.
Canada reguleerde productie en consumptie van cannabis, maar verbiedt illegale export. België en Canada hebben inmiddels zelfs een akkoord gesloten om de cannabissmokkel gezamenlijk aan te pakken.
Dat levert een merkwaardig drugsbeleid op.
Canada probeert zijn cannabis binnen het gereguleerde circuit te houden. Criminelen halen een deel eruit en brengen die naar België. België onderschept vervolgens de cannabis, vervolgt de smokkelaars en bestrijdt de illegale verkoop.
Maar zelf een gereguleerde markt organiseren?
Ho maar.
Veel eenvoudiger is het om de volledige Belgische cannabismarkt aan criminelen te laten, vervolgens miljoenen te besteden aan de bestrijding ervan en verbaasd vast te stellen dat die criminelen bijzonder creatief worden in het bevoorraden van hun klanten.
En als iemand vragen stelt over het drugsbeleid, kun je natuurlijk altijd antwoorden dat die persoon een “totaal gebrek aan kennis van de problematiek” heeft.
Alleen moet je dan misschien eerst even naar de douane bellen.
Of naar Antwerpen.