Column: Tussen een fles wijn en een joint – wie is hier het probleem?

Dus… L.S. uit Mol kocht een paar keer wat cannabis – telkens meer dan 100 gram – en staat nu voor de correctionele rechtbank. Hij riskeert drie maanden cel. Niet omdat hij handelde, want daar is geen enkel bewijs van. Maar gewoon… omdat hij het had. In een stacaravan. Ik moet zeggen: als dit geen gevaar is voor de volksgezondheid, dan weet ik het ook niet meer.

Even een gedachte-experiment. Stel: iemand koopt in de Colruyt 12 flessen wijn. Niemand die zijn wenkbrauwen fronst. “Amai, die heeft een feestje gepland,” zeggen we dan. Of: “Die weet tenminste wat bulkvoordeel is.” Niemand belt de politie. Niemand denkt: “Oei, misschien is hij wel een wijnhandelaar in de illegaliteit.” En toch bevat elke fles wijn een middel dat je lever aantast, je rijvaardigheid verpest en in veel gevallen mensen tot agressie aanzet. Maar ach, alcohol is cultuur, toch?

Cannabis, daarentegen, blijft een taboe. Gebruikers zijn criminelen, dealers zijn schaduwmensen, en wie hulp zoekt, riskeert net daardoor extra stigmatisering. Hoe kan het dat een samenleving die alcohol zo gul en sociaal accepteert, mensen straft omdat ze kiezen voor een alternatief dat volgens de wetenschap vaak zelfs minder schadelijk is?

L.S. kocht zijn cannabis via sms bij een dealer. De politie vond het verdacht omdat het over grote hoeveelheden ging. En dus dachten ze: “Aha! Een dealer!” Maar wat bleek? De man had gewoon voorraad ingeslagen. Alsof je iemand arresteert omdat hij op Black Friday vier paletten toiletpapier heeft gekocht. Want stel je voor dat hij daar stiekem een sanitair imperium mee aan het bouwen was!

Het wringt. Want alcohol – dat andere roesmiddel – wordt intussen gesponsord op festivals, op shirts van voetbalploegen, en aangeprezen door BV’s met eigen ginmerken. Mensen sterven eraan, rijden ermee in op bomen, mishandelen er hun partner mee. Maar goed: dat is legaal. En legaal maakt alles oké. Vraag dat maar aan de tabakslobby.

Maar wie liever ontspant met een joint in de tuin – en die liever op voorhand wat voorraad inslaat om niet elke week naar een louche dealer te moeten – die wordt voor de rechter gesleept als een misdadiger. En ja, honderd gram klinkt indrukwekkend – als je het naast een pak suiker legt. Maar wie cannabis in grotere hoeveelheden koopt om niet elke week terug op straat te moeten, handelt vaak uit voorzichtigheid, niet uit winstbejag. In een gereguleerd systeem zou dit gewoon een legale bulk-aankoop zijn, net zoals iemand die bij Colruyt een karton rode wijn inslaat.

Laten we wel wezen: L.S. is niet het gevaar in dit verhaal. Het gevaar is een systeem dat de kop in het zand steekt, net doet alsof cannabisgebruik een uitzondering is, en tegelijk toelaat dat de verkoop ervan volledig in handen blijft van het criminele circuit. Dan durft een openbaar aanklager zeggen dat het “om grote hoeveelheden en een lange periode” gaat. Alsof dat een misdaad is, in plaats van een logisch gevolg van een verboden markt zonder controle of transparantie. Het is een beetje alsof je iemand aanklaagt voor het kopen van gesmokkelde sigaretten, terwijl je hem weigert toegang te geven tot de krantenwinkel.

L.S. is geen dader. Hij is een symptoom van een scheefgegroeid beleid. Hij is het gezicht van duizenden Belgen die liever een joint rollen dan een fles opentrekken. En die daarvoor stiekem, onzichtbaar, in de marge moeten leven – terwijl de bak Jupiler vrolijk naast de luiers staat in de supermarkt.

Ik weet het, het is complex. Maar wat ik wél weet, is dit: niemand zou drie maanden cel mogen riskeren voor iets wat in een ander systeem gewoon via een gereguleerde winkel zou verlopen. L.S. had geen wapens, geen geldstromen, geen minderjarigen in zijn netwerk. Alleen wat cannabis in een caravan. En een maatschappij die hem liever op de beklaagdenbank ziet dan op een bank in het park, in vrede met zichzelf.

Op 16 juli beslist de rechter. Of liever: hij spreekt het oordeel uit van een land dat nog altijd liever straft dan reguleert. En intussen wachten we op politici die durven toegeven wat elke nuchtere geest al lang weet: de oorlog tegen cannabisgebruikers is verloren. Tijd om vrede te sluiten. Met gezond verstand.