Column: 70 euro, een Rambo-mes en een beleid dat geweld blijft voeden
Lommel, juni 2025. Twee tieners trekken bivakmutsen over hun hoofd, pakken een Rambo-mes en vallen een huis binnen. Hun doel: een drugsschuld van 70 euro innen. De correctionele rechtbank in Hasselt veroordeelt hen: 200 uur werkstraf voor de een, twee jaar cel met voorwaarden voor de ander. De openbare aanklager vatte het treffend samen: “Het leek net een aflevering van een Netflix-serie.” Alleen is dit geen Netflix. Dit is wat er gebeurt in een land waar het beleid de illusie koestert dat verbieden problemen oplost. Het tegenovergestelde is waar: het huidige cannabisbeleid creëert het klimaat waarin dit soort situaties onvermijdelijk worden.
In België blijven cannabis en hasj volledig illegaal. Maar het gebruik daalt niet, de vraag blijft bestaan. Het gevolg? De handel verplaatst zich naar de zwarte markt, waar conflicten niet via facturen en herinneringsmails worden opgelost, maar via intimidatie, messen en bivakmutsen.
Een gereguleerde markt biedt bescherming. Een illegale markt kent geen consumentenrecht, geen bemiddeling, geen controle. Wie niet betaalt, krijgt geen aanmaning, maar een Rambo-mes op de keel. Deze jongeren uit Lommel zijn geen uitzondering; ze zijn een symptoom van een systeem dat geweld stimuleert door alles buiten de wet te duwen.
België laat ondertussen zonder problemen de verkoop van alcohol, sigaretten en zware pijnstillers toe, terwijl het cannabis volledig verbiedt. Je kan vandaag in elke supermarkt een krat sterke drank kopen, zonder dat iemand vraagt wat je ermee van plan bent. Betaal je niet aan de kassa, dan komt er een herinneringsmail of een incassobureau. Maar koop je hasj op de illegale markt en betaal je niet, dan staat er iemand met een bivakmuts en een mes voor je deur.
Hetzelfde geldt voor sigaretten: legaal, duur, maar goed geregeld. Als je ze koopt, krijg je een bonnetje. Bij klachten kan je de producent aanspreken, want er is controle en aansprakelijkheid. Op de illegale cannabismarkt is er geen kwaliteitsgarantie, geen terugbetaling, geen juridische bescherming. Conflicten worden niet opgelost door rechters, maar door geweld.
Nog een voorbeeld: pijnstillers zoals opioïden. Die worden op voorschrift massaal verstrekt en veroorzaken jaarlijks duizenden verslavingen. Toch kiest de overheid voor regulering in plaats van verbod, omdat men erkent dat mensen ze toch zullen gebruiken. Bij cannabis kiest men het tegenovergestelde: we verbieden het, terwijl de cijfers al jaren aantonen dat jongeren het makkelijk vinden, soms zelfs makkelijker dan alcohol.
Het beleid creëert zo een absurde situatie waarin legale markten conflicten oplossen met papieren procedures, terwijl illegale markten conflicten oplossen met messen. De situatie in Lommel is geen toevallige ontsporing. Het is een voorspelbare uitkomst van een beleid dat liever strafrecht dan volksgezondheid inzet. Wie cannabis in legale, gecontroleerde kanalen verkoopt, haalt conflicten weg van de straat en vermijdt dat tieners met bivakmutsen en messen levens verwoesten voor een schuld van 70 euro.