De selectieve vrijheidsliefde van Rik Torfs

Beste Rik,

Uw column over alcohol las ik met belangstelling. Niet omdat ik een bijzondere belangstelling heb voor alcohol, maar omdat uw stuk eigenlijk over iets veel fundamentelers gaat. Over vrijheid. Over nuance. Over de neiging van overheden om volwassenen als kinderen te behandelen. Over het gevaar van een samenleving die het onderscheid tussen gebruik en misbruik steeds minder belangrijk vindt.

Ik kon u daarin grotendeels volgen. Tot ik mezelf een vraag begon te stellen die naarmate ik verder las steeds luider werd: waarom geldt deze redenering blijkbaar niet voor cannabis?

U schrijft terecht dat het absurd is om iedereen die alcohol gebruikt als een gevaar te beschouwen. U verzet zich tegen slogans die geen onderscheid meer maken tussen verantwoord gebruik en misbruik. U hekelt de morele paniek die ontstaat zodra alcohol en verkeer in dezelfde zin voorkomen. U waarschuwt voor een samenleving die niet alleen schadelijk gedrag wil bestrijden, maar ook burgers wil opvoeden tot de juiste levensstijl.

Allemaal terechte bedenkingen.

Maar waar is die Rik Torfs wanneer het over cannabis gaat?

Want als er één domein is waar nuance al jaren volledig verdwenen is, dan is het wel het cannabisbeleid. Daar wordt het onderscheid tussen gebruik en misbruik systematisch genegeerd. Daar worden mensen niet beoordeeld op hun gedrag, maar op hun consumptie. Daar volstaat het soms dat een stof in je lichaam wordt aangetroffen om als probleemgeval te worden behandeld.

Onlangs verscheen een jonge bestuurder voor de politierechter omdat THC in zijn lichaam werd vastgesteld. Tijdens de zitting ging het al snel niet meer over zijn rijgedrag. Het ging over zijn cannabisgebruik. Een deskundige noemde hem een actieve gebruiker. De rechter merkte op dat hij bij zijn rijbewijsaanvraag had moeten aangeven dat hij een druggebruiker was en suggereerde zelfs dat hij misschien nooit een rijbewijs had mogen krijgen.

Stel u eens voor dat dezelfde redenering op alcohol werd toegepast.

Een jongeman haalt zijn rijbewijs. Later blijkt dat hij in het weekend geregeld enkele pinten drinkt. Een deskundige stelt vast dat hij een actieve alcoholgebruiker is. De rechter merkt op dat hij dat eigenlijk had moeten melden toen hij zijn rijbewijs aanvroeg.

Ik vermoed dat u daar onmiddellijk een column over zou schrijven. Terecht.

U zou erop wijzen dat alcoholgebruik niet hetzelfde is als alcoholmisbruik. Dat iemand niet mag worden herleid tot één aspect van zijn levensstijl. Dat een rechtsstaat mensen moet beoordelen op hun daden en niet op morele vermoedens.

Precies daarom verbaast uw stilzwijgen over cannabis.

Want alles wat u schrijft over alcohol geldt daar minstens even sterk. Misschien zelfs sterker.

Wanneer de overheid alcoholgebruikers waarschuwt met een slogan, vindt u dat betuttelend. Maar cannabisgebruikers worden niet geconfronteerd met een slogan. Zij worden geconfronteerd met strafregisters, huiszoekingen, verplichte controles, rijverboden en een maatschappelijk stigma dat veel verder gaat dan een gezondheidswaarschuwing.

Wanneer alcoholgebruikers worden aangesproken als verantwoordelijke volwassenen, wordt van cannabisgebruikers vaak vertrokken vanuit de veronderstelling dat zij onverantwoordelijk zijn totdat het tegendeel bewezen is.

Dat verschil is moeilijk uit te leggen.

U waarschuwt aan het einde van uw column voor het gevaar van verboden. Terecht. Alleen lijkt die waarschuwing vooral te gelden wanneer het verbod betrekking heeft op zaken die cultureel aanvaard zijn. Alcohol behoort tot de wereld van professoren, rectoren, ministers en columnisten. Een glas wijn bij het diner. Een Duvel na een lezing.

Maar de ware test voor een pleidooi voor vrijheid ligt niet bij de gewoontes die wij sympathiek vinden. Ze ligt bij de gewoontes waar we zelf misschien minder affiniteit mee hebben.

Juist daarom blijft na het lezen van uw column één vraag hangen.

Als u zo scherp ziet hoe gemakkelijk alcoholgebruikers worden gemoraliseerd, waarom ziet u dan niet hoe cannabisgebruikers al decennialang worden gemoraliseerd?

Of ziet u het wel, maar zwijgt u er liever over?